قرار گرفتن ایران در جوار کشورهای تولید کننده مواد مخدر از یک سو، و در دسترس بودن مواد، قیمت پایین آن، تولید آسان، تنوع رو به افزایش مواد، بیکاری، استرس های زیاد زندگی و ناتوانی خانواده ها در ایمن سازی خود و فرزندان منجر به شیوع اعتیاد و سوء مصرف مواد بویژه در قشر جوان جامعه شده است. خانواده بنیادی ترین نهاد جامعه می باشد که متأسفانه مورد هجوم مشکلات مختلف قرار می گیرد.
عقیده عوام بر این است که فردی دچار اعتیاد می شود که خانواده زمینه بروز آن را داشته باشد. اعتیاد پس از شکل گیری، با استفاده از یکسری مکانیزمها، خانواده را به سمت ناکارآمدی و عدم سلامت بیشتر سوق می دهد. قوانین خانواده تغییر کرده و فضای دردناک و اضطراب زایی در آن بوجود می آید. افراد خانواده برای جان به در بردن از این شرایط نابسامان و حفظ بقای خود به ایفای یک نقش تحمیلی و مخرب از سوی این فضا روی می آورند. به طور کلی می توان گفت که ایفای این نقش های مخرب آنها را به عنوان شرکاء فرد معتاد در می آورد و آنها با حفاظت فرد معتاد در برابر پیامدهای منفی طبیعی ناشی از اعتیاد، موجب تداوم اعتیاد و تشدید ناکارآمدی خانواده می شوند. بنابراین، برای درمان اعتیاد باید از درمانهای فردی و عمدتا سم زدایی فراتر رفته و به زیربناهای خانوادگی با شرایط پیچیده آن نیز توجه نمود. امروزه روشهای نوینی برای روان درمانی با قالب خانواده بوجود آمده است که نه تنها اعتیاد و سوء مصرف مواد را هدف قرار می دهد، بلکه ناکارآمدی خانواده را درمان نموده و موانع را از مسیر تحول افراد و خانواده آنها بر می دارد.

    روانشناسی روابط خانواده، ویژگی ها و نحوه شکل گیری خانواده ناکارآمد، خصوصیات فضای ناایمن و توام با اضطراب، چگونگی و نوع شکل گیری نقش های مخرب، قوانین نامناسب و نحوه درمان اعتیاد در قالب خانواده درمانی و نحوه تبدیل خانواده ناکارآمد و ناسالم به خانواده کارآمد و سالم و عاری از اعتیاد در متن اصلی مقاله به تفصیل تشریح گردیده است.